Leestip: Even tussen mij en mij van Elke Wiss

De flaptekst van het boek:

Een frisse blik op zelfonderzoek – praktisch, scherp, speels

Wat als 90% van wat je denkt tweedehands is?

Misschien herken je het: je loopt vast in beslissingen, je piekert af en toe eindeloos, soms heb je het gevoel dat je meningen niet echt van jou zijn. Of je vindt het simpelweg moeilijk om een helder oordeel te vormen over wat belangrijk is.

Dat is niet zo gek: ons denken zit vol niet-onderzochte vooronderstellingen, verborgen drogredenen en comfortabele denkfouten. Deze ideeën over jezelf en de wereld heb je nooit onderzocht of bedacht, maar ze bepalen wel veel van je doen en laten.

Reflecteren doe je wel eens – je noteert je gedachten in een mooi notitieboek, je mijmert wat in de auto of onder de douche – maar je denkt zelden écht verder dan je eerste antwoord.

Hoe krijg je zicht op je vastgeroeste denkpatronen? Hoe ontdek je welke vooronderstellingen jouw keuzes deels bepalen? Hoe zorg je dat wat je denkt geen herhaling is van gisteren?

In een wereld vol snelle meningen en instant-adviezen leer je met dit boek weer zelf denken. Geen oppervlakkig gemijmer of zweverige zelfhulp, maar stevige denkgereedschappen die je helpen je eigen aannames te onderzoeken en jezelf betere vragen te stellen.

Als je helder denkt, kun je jezelf steeds opnieuw uitvinden. Weten wie je bent, waar je voor staat en wat je te doen hebt in deze gekke, snel veranderende wereld – dát is vrijheid.

Na het lezen van dit boek kun je:

– je eigen vooronderstellingen en denkfouten herkennen

– van piekeren naar productief denken schakelen

– helderder, eerlijker en preciezer denken – en het ook uitleggen

1) Reflecteren ≠ Evalueren ≠ Zelfonderzoek

Dit onderscheid alleen is al een aha-moment. Reflectie is dat mijmeren onder de douche; evaluatie is toetsen aan vooraf bedachte criteria; zelfonderzoek is systematisch je ideeën en aannames bevragen op houdbaarheid.       

Zelfonderzoek = methodisch en kritisch je eigen overtuigingen toetsen. Kortom: denken over je eigen denken.   

2) Onze “innerlijke apotheek”

We hebben allemaal een brein dat ons ego lekker comfortabel houdt met handige “medicijnen”: confirmation bias, self-serving bias, noem maar op. Fijn voor je gevoel en ook funest voor helder denken. Dat beeld van een innerlijke apotheek bleef bij mij wel hangen, en motiveert om strenger te redeneren in plaats van sneller te sussen.   

3) Zoek otherness 

Je kunt jezelf niet “in je nek kijken”. Voor blinde vlekken heb je iets niet-jij nodig: een ander mens, een andere cultuur, of zelfs een AI-sparringpartner die consequent doorvraagt en je denkgereedschap terugspiegelt. Dat is ook wel herkenbaar, want ik kom soms vast te zitten in het denken over mijn eigen denken. Dan heb je gewoon iemand anders nodig

4) “Je wordt wat je denkt” (identiteit als trekkerspoor)

Losse gedachten kunnen uitgroeien tot identiteit. Hoe vaker je een verhaal over jezelf herhaalt, hoe dieper het spoor, en hoe lastiger eruit te sturen. Je kunt dat patroon doorbreken door je overtuigingen expliciet te onderzoeken. Simpel? Nee. Bevrijdend? Ja. 

5) Liever scrollen dan mentaal squatten

Deze hoofdstuktitel is zo slim, haha. Het benoemt precies waarom je jezelfonderzoek uitstelt. Antigif: discipline boven motivatie (“zonder zin kan het ook”) en slim klein beginnen, vijf minuten is al winst. Het boek normaliseert weerstand en maakt doorgaan licht en haalbaar.     

6) Het “Sully-moment”: gegrond vertrouwen

De proloog over de noodlanding op de Hudson laat zien wat geoefend denkwerk oplevert: geen blind protocol volgen, maar een geoefend oordeel durven inzetten. Later laat Elke zien dat zelfs simulaties pas kloppen als je echte menselijke reactietijd meeneemt. Mooie metafoor: train je denkspieren nu, zodat je in het echt kunt handelen.   

Het leverde bij mij vooral mooie input op tijdens mijn vaste ochtend-journalingmomenten. Ik begon met vijf minuten vrij schrijven om de ruis eruit te gooien en legde daar steeds één scherpe denkvraag naast, zoals: wat is feit en wat is interpretatie? of welke aanname stuurt dit gevoel?
Daardoor verschoof ik van zorgen maken of mijmeren naar wat meer onderzoeken. Een paar opvallende aha’s: ‘druk’ bleek in mijn hoofd vaak gelijk te staan aan ‘belangrijk’, terwijl een simpele reality check liet zien dat een vol schema niet automatisch prioriteit verdient; mijn “moet”-zinnen waren meestal vermomde “wil”-zinnen, en dat gaf meteen lucht in mijn planning; en een aantal meningen die ik al jaren had bleken tweedehands, ooit overgenomen, nooit echt getoetst. Door mijn beweringen te herformuleren (“ik kies hiervoor omdat…”) en een mini-experiment te plannen voor die dag, ging piekeren over in wat meer concrete actie. Het mooiste is dat het klein kan blijven: één vraag, één inzicht, één stap. Het voelde minder als “diary time” en meer als een lichte mentale workout die me de rest van de dag nog wel aan het denken zette. Zeker niet iets voor elke dag, maar wel iets wat ik nu vaker doe. Dankzij dit boek!

Zo pakte ik het aan (en jij kunt dit ook):

• Kies één vraag of overtuiging en plan 20–30 minuten. Telefoon uit. Pen & papier. Korte, scherpe sessies werken beter dan marathons. 

• Maak vooraf een miniplan: onderwerp, denktechniek (bijv. begripsonderzoek), oefening, eindtijd. 

• Gebruik de “Even tussen jou en jou”-vragen als ritme in je week. 

• Werkbladen en extra’s vind je via de site in het boek genoemd.