Tip: thuis een ‘uitstrijkje’ doen

Als je 30 wordt, krijg je een brief van het Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker: tijd voor een uitstrijkje. Toen ik de brief kreeg, appte een vriendin dat je ook zelf thuis een HPV-test kan doen in plaats van naar de huisarts te gaan. Laatst postte ik dit op Instagram en daar kreeg ik zóveel reacties, dat ik het ook hier wil delen. Wil je om wat voor reden dan ook niet naar de huisarts voor je uitstrijkje? Vraag dan een zelfafnametest aan.

Leestijd

Uitstrijkje: wat is het?

In Nederland krijgt elke vrouw in het jaar dat ze 30 wordt een brief thuis met de uitnodiging om een uitstrijkje te laten doen. Bij een uitstrijkje wordt er wat baarmoederslijmvlies uit de baarmoederhals gehaald door de huisarts. Dit wordt vervolgens in een lab beoordeeld. Eerst wordt er gekeken of er HPV aanwezig is, als dat zo is, wordt het monster getest op onrustige cellen.

Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door langdurige besmetting met HPV, het humaan papillomavirus. Meestal duurt het ongeveer 15 jaar voordat baarmoederhalskanker ontstaat. Met het bevolkingsonderzoek worden vooral voorstadia ontdekt en door die te behandelen, kan baarmoederhalskanker worden voorkomen.
Het lichaam ruimt HPV meestal gewoon zelf op, maar als dat niet gebeurt, kunnen er afwijkende cellen ontstaan. Vaak worden de afwijkende cellen ook door het lichaam opgeruimd, maar soms lukt dat niet. Minder dan 1% van de vrouwen met een HPV-infectie krijgt uiteindelijk baarmoederhalskanker. Je kan hier meer lezen over HPV.

Je krijgt na enkele weken een uitslag met een ‘PAP’-indicatie van 0 tot en met 5, dat geeft aan hoeveel onrustige cellen er gevonden zijn. Bij ongeveer 100 vrouwen die het bevolkingsonderzoek doen, hebben 5 onrustige cellen. Als je heel licht afwijkende cellen hebt, is er ongeveer 10% kans op een voorstadium van baarmoederhalskanker. Hoe meer afwijkend het uitstrijkje is (dus hoe hoger het PAP-cijfer), hoe groter de kans op een voorstadium van baarmoederhalskanker.

Op je 30e krijg je je eerste uitnodiging, daarna elke 5 jaar tot je 60e.

Je kan hier meer lezen over het uitstrijkje.

Waarom een uitstrijkje doen?

Waarom zou je nou eigenlijk zo’n uitstrijkje laten maken?

Baarmoederhalskanker ontstaat heel langzaam. Het wordt veroorzaakt door HPV. Vanaf het moment dat een vrouw dat virus heeft, duurt het meestal minimaal 15 jaar voor die vrouw baarmoederhalskanker krijgt. In die 15 jaar kunnen afwijkende cellen ontstaan: een voorstadium van baarmoederhalskanker.

Deze afwijkende cellen kunnen worden ontdekt met het uitstrijkje. En als het nodig blijkt, kan je daarna behandeld worden door een gynaecoloog. Zo kan er worden voorkomen dat iemand baarmoederhalskanker krijgt.

Dus: als je je laat testen, heb je een kleinere kans om baarmoederhalskanker te krijgen.

Elke jaar krijgen 800 vrouwen in Nederland baarmoederhalskanker. Zonder het onderzoek zouden dat er 1.300 zijn.

Oftewel: laat dat uitstrijkje maken.

Zoals Monique van Loon in haar boek ‘Je bent jong en je krijgt wat’ zegt: ‘Een uitstrijkje is even ongemakkelijk, maar weet je wat pas echt ongemakkelijk is? Baarmoederhalskanker.’

Niet ongemakkelijk: zelf thuis testen op HPV

Maar het hoeft niet ongemakkelijk te zijn. Toen ik een vriendin vertelde over de brief, vertelde ze mij dat je een zelfafnametest kan aanvragen. Dat staat trouwens ook in de brief die ik thuis kreeg. Na wat Googlen (is het wel net zo veilig en betrouwbaar?) vroeg ik hem aan en na een paar dagen viel ‘ie al op de mat. De zelfafnametest is net zo betrouwbaar voor het testen op HPV als het uitstrijkje bij de huisarts.

Er kunnen allerlei redenen zijn waarom je liever niet naar de huisarts gaat voor je uitstrijkje. Ik heb al eens een uitstrijkje laten doen toen ik veel klachten had. Uiteindelijk ontdekte ik daarna dat ik endometriose had (niet door het uitstrijkje, maar door verder onderzoek). Het uitstrijkje zelf was niet echt pijnlijk, maar ongemakkelijk, tja, dat was het wel. Toen ik over de zelfafnametest postte op Instagram kreeg ik veel DM’s van mensen met bijvoorbeeld een angststoornis die daardoor niet het uitstrijkje gingen doen. Zo’n zelfafnametest is dan wél een optie.

Maar toch leek het me fijn om het thuis te doen. Niet naar de huisarts, maar rustig in mijn eigen omgeving zelf baarmoederslijmvlies afnemen. En dat bleek dus ook een fluitje van een cent te zijn. Je krijgt een setje thuis met een hele duidelijke gebruiksaanwijzing. Met een soort kwastje neem je het slijmvlies af bij jezelf en dat stuur je op. Doet geen pijn, is niet ongemakkelijk.

Met de test wordt alleen gecheckt of het HPV-virus aanwezig is. Is dat zo, dan moet je alsnog naar de huisarts voor een ‘echt’ uitstrijkje waarbij ook getest kan worden op onrustige cellen. Belangrijk om dat dan wel echt te doen. Is geen HPV aanwezig, dan is er niks aan de hand en mag je na vijf jaar opnieuw testen.

Ik vind het fantastisch dat dit bestaat: het maakt de drempel voor zoveel vrouwen (denk ik) zoveel lager.

Lees hier meer over de zelfafnameset en hoe je hem (gratis) kan aanvragen.

Vraag die test aan of ga naar je huisarts!

Ik deel dit omdat ik het belangrijk vindt dat je vanaf je 30e je uitstrijkje laat doen. Op Instagram kreeg ik zoveel respons, ook van vrouwen die geen idee hadden dat dit bestond en die het meteen gingen aanvragen.

Dus: krijg je die brief (of heb je hem al gekregen), vraag die test aan. Of ga naar je huisarts voor een uitstrijkje als je dat geen probleem vindt. Maar doe het!

In België zijn de procedures rondom het uitstrijkje anders. Deze informatie is dan ook alleen voor vrouwen die in Nederland wonen.


Cynthia Schultz

Ik ben Cynthia Schultz en Cynthia.nl is mijn blog! Ik ben gek op eten, reizen, beauty, interieur, lezen, gadgets en daar blog ik over. Lees hier meer over mij.