Lees-, kijk- en luistertips over (anti-)racisme en wit privilege

Leren over (anti-)racisme en wit privilege is belangrijk. Omdat ik hier op Cynthia.nl vaak boeken- en filmtips deel, vind ik het ook belangrijk om dit te doen over dit onderwerp. Misschien zie je online door alle lijstjes de boeken niet meer en daarom deel ik vandaag een wat compactere lijst met lees-, kijk- en luistertips. Boeken, series, documentaires, podcasts en websites: neem de informatie tot je op de manier hoe jij wilt.

Leestijd

Hiermee wil ik niet zeggen dat ik hier alles over weet, of dat ik alle tips die ik deel in deze blogpost zelf ook gekeken, gekeken of geluisterd heb. Ik leer elke week nieuwe dingen over dit onderwerp, de ene keer door een boek te lezen, de andere keer door een serie of docu te kijken. Elke keer ontdek ik weer hoe weinig ik weet en hoe weinig ik me nog bewust ben van mijn witte privilege. Daarom ben ik me gaan verdiepen in hoe ik er nog meer over kan leren en daaruit is deze lijst ontstaan. Deze is alles behalve volledig, daarom verwijs ik ook naar de website Wit Huiswerk omdat daar meer tips op staan. Juist omdat het goed kan zijn dat je overweldigd raakt door de hoeveelheid boeken die je over dit onderwerp kan lezen en de hoeveelheid series die je kan kijken, heb ik een wat kleiner lijstje gemaakt wat het kiezen misschien vermakkelijkt. Ik heb een combinatie gemaakt van ‘verhalen’ en documentaires die meer informatief zijn.

Leestips

Angie Thomas – The Hate U Give

Starr Carters beste vriend Khalil wordt doodgeschoten door een politieagent. Khalil had geen wapen op zak maar was ‘vermoedelijk’ een drugsdealer. Verslagen door emoties probeert Starr zichzelf te herpakken in een samenleving vol ongelijkheid. De armoedige buurt waarin ze woont geeft een groot contrast met de school waar ze elke dag naartoe gaat. Overleven in deze twee werelden wordt steeds lastiger en de waarheid spreken krijgt een hoge prijs.

Reni Eddo-Lodge – Waarom ik niet meer met witte mensen over racisme praat

Racisme is ons probleem. Het gaat niet alleen om agressie, maar ook om subtiele vooroordelen die je overal tegenkomt. Wat betekent het om niet wit te zijn in een wereld waarin wit zijn als vanzelfsprekend wordt ervaren? Reni Eddo-Lodge gaat op zoek naar de historische oorzaken van racistische vooroordelen en toont aan hoe de ongelijkheid tussen wit en niet-wit in onze samenleving werkt. Racisme vind je in de politiek, op straat en in onze popcultuur. Het gaat lang niet alleen om de diepgewortelde angst voor massamigratie of een ranzige discussie over een zwarte James Bond. Discriminatie vind je ook terug bij welmenende, tolerante burgers. Om het structurele racisme tegen te gaan moeten we er ons allemaal bewust van worden, zegt Reni Eddo-Lodge.

Anousha Nzume – Hallo witte mensen

”In dit boek wil ik graag uitleggen hoe je als wit persoon je privilege kunt erkennen en hoe je door dat te begrijpen hopelijk ook racisme in de samenleving kunt inzien en aanvechten.”
– Anousha Nzume

James Baldwin – I am not your negro

Each line of narration in Raoul Peck’s stunning documentary film I Am Not Your Negro is taken directly from James Baldwin’s writings, letters, and interviews, or from video clips featuring him. The film’s starting point is the most famous book Baldwin never wrote: in his final years, he had begun work on a book about his three assassinated friends, Medgar Evers, Malcolm X, and Martin Luther King. His deeply personal notes for the project have never been published before. Peck’s film uses them to jump through time, juxtaposing Baldwin’s private words with his public statements, in a blazing examination of the tragic history of race in America.

Jason Reynolds & Brendan Kiely – Echte Amerikaanse jongens

Op vrijdagavond loopt Rashad nog even snel de supermarkt in. Hij eindigt buiten op de stoep terwijl een politie-agent op hem inslaat. Omdat hij iets liet vallen. Omdat een vrouw over hem struikelde. Omdat hij een zwarte jongen in wijde kleren is. Rashad belandt in het ziekenhuis en wil eigenlijk zo snel mogelijk terug naar zijn oude leven. Maar wat doe jij wordt gebruikt als nationaal voorbeeld van raciale ongelijkheid?

Quinn ziet alles gebeuren. Hij ziet de oudere broer van zijn beste vriend een klasgenoot in elkaar slaan. Hij vertelt niets – hij weet niet eens of hij het wel goed heeft gezien. Maar dan splijt de school (en het land) in tweeën en gaat de discussie niet meer alleen over Rashad maar over politiegeweld en racisme. Quinn realiseert zich dat hij moet begrijpen wat er is gebeurd, want omstander of niet, hij is een onderdeel van de geschiedenis. En het is aan hem om te bepalen welke kant van de geschiedenis dat is.Rashad en Quinn, een zwart de ander wit, allebei echte Amerikaanse jongens, worden beide geconfronteerd met racisme en vooroordelen. Om de wereld te kunnen veranderen, moeten ze allebei hun toekomst op het spel zetten. Hoe ver willen ze gaan voor gerechtigheid?

Afua Hirsch – Waarom ras ertoe doet

Afua Hirsch is geboren en getogen in Engeland. Dat geldt ook voor haar ouders, haar zuster, haar man, haar dochter en de meeste van haar vrienden. Maar waarom blijven mensen dan vragen waar ze vandaan komt? Er is iets wat zij en haar naasten delen, schrijft Hirsch: “”De reden is simpel: het gaat over onze huidskleur. We zijn allemaal opgegroeid in het besef ‘anders’ te zijn.’ Dit boek gaat over de reden waarom dat ertoe doet. Volstrekt open, onderzoekend en subtiel verweeft Hirsch de verhalen over de raciale kloof met haar eigen levensverhaal. Ze legt uit hoe die kloof is ontstaan en hoezeer die nog steeds wordt ontkend, en ze pleit voor verandering. Waarom ras ertoe doet is een boek voor iedereen die de waarheid wil horen over de maatschappelijke betekenis van ras en identiteit, de verborgen strijd over de nationale identiteit, over de identiteitscrisis waarin de Europese samenlevingen zich bevinden. En het is ook en vooral een boek over de vraag waarom we het zo ongelofelijk ingewikkeld vinden om over ras te praten.”

Tayari Jones – Een ongewoon huwelijk

Celestial en Roy zijn jong, verliefd en pas getrouwd. Zijn carrière in de zakenwereld zit in de lift, zij is een veelbelovende artiest. Ze zijn net aan het wennen aan de routine van hun leven samen als ze uit elkaar gerukt worden door omstandigheden die ze zich nooit hadden kunnen inbeelden. Roy wordt gearresteerd en veroordeeld tot twaalf jaar cel voor een misdaad waarvan Celestial weet dat hij die niet heeft gepleegd. Wrong race, wrong place.
Ondanks haar sterke onafhankelijkheid, voelt Celestial zich ontheemd. Ze zoekt troost bij André, haar jeugdvriend en getuige op haar huwelijk. Ondertussen ontdekt Roy in zijn isolement een heel nieuwe wereld. Kan liefde standhouden op het scherpst van de snede?
Een ongewoon huwelijk is een eigentijdse, briljante en ontroerende roman over onvoorwaardelijke liefde en de complexiteit van relaties.

Sinan Çankaya – Mijn ontelbare identiteiten

Zonder zichzelf te sparen beschrijft Çankaya in Mijn ontelbare identiteiten hoe moeilijk hij het vindt om een eigen verhaal te vertellen tegen de achtergrond van de debatten over integratie, cultuur en racisme. Steeds laveert hij tussen wortelen en willen vluchten, tussen “wij’ en “zij’, tussen straat en school, tussen een erbij en er niet bij horen, tussen ongebreideld individualisme en een soms beklemmend collectivisme. Op de dag van de jubileumviering, waar hij zijn oude geschiedenisleraar Nico Konst weer onder ogen moet komen, vertelt hij zijn verhaal.

Mijn ontelbare identiteiten is een bespiegeling op de veranderde omgang met de “de Ander’ in Nederland. Het is een indringend verhaal over opgroeien in Nederland als kind van migranten. Reflecterend op loyaliteit, ontheemding en vooral de zoektocht naar een thuis keert Çankaya zich tegen vastomlijnde identiteiten en weigert hij om een verhaal binnen de grenzen van zijn eigen lichaam te vertellen.

Philomena Essed – Alledaags racisme

Voor “Alledaags racisme” sprak Philomena Essed aan het begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw met een twintigtal Surinaamse en Afro-Amerikaanse vrouwen over situaties op het werk, bij het zoeken naar woonruimte, tijdens het contact met buren of collega’s, bij het winkelen, in de bus of in de tram. Als een van de eerste onderzoeksters probeerde zij een beeld te krijgen van de vooroordelen en het racisme dat deze vrouwen ondervonden in hun alledaagse omgang met witte Nederlanders. Het boek levert een schat aan materiaal dat inzicht biedt in wat Philomena Essed alledaags racisme noemt. Een diffuus geheel van steeds terugkerende patronen van discriminatie en voor­oordeel. Deze patronen zijn nog steeds aanwezig waardoor het boek dat in 1984 voor het eerst verscheen niets aan actualiteitswaarde heeft ingeboet.

Gloria Wekker – Witte onschuld

In ‘Witte onschuld’ onderzoekt en beschrijft Gloria Wekker een centrale paradox in de Nederlandse samenleving: de passie en agressie die ras oproept, terwijl het bestaan van ras en racisme tegelijkertijd in alle toonaarden wordt ontkend. in haar verkenning van het dominante zelfbeeld van de witte Nederlander is het ‘culturele archief’ een leidend concept: de diep ingesleten attitudes en emoties die racisme in stand houden en hun oorsprong kennen in het koloniale verleden.

Wekker schrijft in dit gezaghebbende boek onder andere over hoe media de beeldvorming over zwarte mannen en vrouwen bepalen, over het gebrek aan kennis over ras in de Nederlandse academie, over de hedendaagse conservatieve politiek en over de controversen rondom het Zwarte Piet-debat. Ook blikt ze in een nieuw hoofdstuk terug op de ontvangst van de Engelstalige editie van dit boek in Nederlandse samenleving.

Ewald vanvugt – Roofstaat

Roofstaat – wat iedere Nederlander moet weten behelsde de geschiedenis van Nederland in twaalf hoofdstukken. Van de roof- en kruistochten in de middeleeuwen tot de massa-executies in voormalig Nederlandsch-Indië bijna zeventig jaar geleden. Wat begon als een essay in de Playboy midden jaren tachtig is uitgegroeid tot hét standaardwerk over de gruweldaden van Nederland door de jaren heen. En dat is nu uitgebracht in een gecondenseerde editie. Wat iedere Nederlander moet weten in 248 pagina’s samengevat.

Ook is de website Wit Huiswerk een aanrader, een plek waar je als wit mens meer kan lezen over racisme en alles wat daarmee te maken heeft. Op deze website vind je ook heel veel meer lees-, kijk- en luistertips.

Kijktips

Wit is ook een kleur (documentaire, 2Doc)

Sunny Bergman wil weten waarom veel witte mensen zich verongelijkt voelen of zelfs boos worden als het over racisme en witte privileges gaat.

Verdacht (documentaire, 2Doc)

Wat doet het met je als je op basis van je huidskleur regelmatig staande wordt gehouden door de politie? Onontkoombaar, recht in de camera doen veertien Nederlanders verslag van hun bizarre ervaringen met politiecontroles.

Zwarte Limburgers (documentaire, 2Doc)

Tijdens de bevrijding werden de Amerikaanse soldaten dankbaar in Limburg ontvangen. Relaties ontstonden en er werden soms zelfs baby’s geboren. De donkere onder hen werden in Limburg toch anders behandeld. Zwarte Limburgers vertelt het verhaal van enkele van deze bevrijdingsbaby’s.

When they see us (serie, Netflix)

In het voorjaar van 1989 worden vijf jongens van kleur gearresteerd, verhoord en gedwongen de wrede aanval op een vrouw in Central Park te bekennen.

Dear white people (serie, Netflix)

Studenten van kleur krijgen te maken met dagelijkse vernederingen en achterbaks gekonkel op een Ivy League-universiteit die lang niet zo liberaal is als deze zelf denkt.

13th (documentaire, Netflix)

In deze diepzinnige documentaire analyseren wetenschappers, activisten en politie de criminalisering van Afro-Amerikanen en de bomvolle Amerikaanse gevangenissen.

Hello privilege, it’s me, Chelsea (documentaire, Netflix)

In deze documentaire onderzoekt Chelsea Handler hoe wit privilege de Amerikaanse cultuur beïnvloedt en hoe het haar eigen leven en carrière ten goede is gekomen.

Recognizing Privilege (TEDtalk)

In deze TEDtalk vertelt Michael Yates over hoe je privilege kan herkennen.

 

Luistertips

Dipsaus podcast (Anousha Nzume, Ebissé Rouw en Mariam El Maslouhi)

DIPSAUS is dé tweewekelijkse podcast door en voor vrouwen van kleur en iedereen die geïnteresseerd is in een ander geluid. Gepresenteerd en opgericht door Anousha Nzume, Ebissé Rouw en Mariam El Maslouhi.  Dipsaus is maatschappijkritisch, cultureel geïnteresseerd, politiek betrokken en altijd met een flinke schep humor, originaliteit en diepgewortelde eigenwijsheid. Te beluisteren wanneer je wilt, waar je maar wilt.

Fufu & dadels podcast (Hajar Fallah, Suheyla Yalcin en Munganyende Hélène Christelle)

Fufu en Dadels is dé podcast waar vrouwen van kleur het 100 met elkaar houden. Gepresenteerd door 3 millennialvrouwen van kleur schuwt de podcast kritische vragen niet over intercultureel zusterschap en hoe het is om op te groeien als vrouw van kleur buiten de randstad. Schuif aan bij Fufu en Dadels voor een safe space, veel Brabantse gezelligheid en een kritische noot

About race podcast (Reni Eddo-Lodge)

Deze podcast gaat verder waar het boek van Reni Eddo-Lodge (Waarom ik niet meer met witte mensen over racisme praat) stopt. Ze gaat in gesprek met belangrijke mensen in het anti-racisme activisme en ze praten over de recente geschiedenis die heeft geleid tot de politiek van vandaag.

De plantage van onze voorouders (VPRO)

In de achtdelige podcastserie ‘De plantage van onze voorouders’ onderzoekt Maartje Duin sporen van het slavernijverleden in haar familiegeschiedenis.

Zelf heb ik niet alles van deze lijst (nog) gelezen of geluisterd, maar qua boeken heb ik het boek van Reni-Eddo Lodge gelezen (Waarom ik niet meer met witte mensen over racisme praat), Echte Amerikaanse jongens, Een ongewoon huwelijk, Hallo witte mensen en Roofstaat. Deze vind ik alle vijf absolute aanraders! En een mix van verhalen en informatief, dat kan juist heel leerzaam zijn.

Ik ben echt een lezer, iets minder een kijker/luisteraar, maar ik ga ook zeker nog docu’s en series kijken. Ik ga denk ik beginnen met Wit is ook een kleur en ik heb de TEDtalk over privilege ook gekeken.

Als jij een goede tip hebt, deel hem dan in de reacties!


Cynthia Schultz

Ik ben Cynthia Schultz en Cynthia.nl is mijn blog! Ik ben gek op eten, reizen, beauty, interieur, lezen, gadgets en daar blog ik over. Lees hier meer over mij.

Gerelateerde artikelen

9 reacties
  1. Rosa

    Fijne tips, ik heb net een stuk van “verdacht” gekeken. Op instagram zie ik veel tips voorbij komen, maar ik wil eigenlijk graag wat meer gefocust op Nederland kijken/lezen. Hele goede lijst dus, dankjewel!

  2. Anolief

    Super dat je deze tips deelt.

  3. Maria

    Dank voor de tips, Cynthia! Ik heb al op enkele Amerikaanse en Britse blogs gezocht naar literatuur over dit onderwerp, aangezien ik weinig Nederlandse blogs kon vinden met dergelijke informatie. Goed begin van mijn dag 💛

  4. Lucinda

    De eerste keer dat ik bij iemand in de klas zat die niet blank was, was pas op het HBO. Mijn regio is dus niet zo multi-culti. Echter heb ik nog altijd een opvoeding gehad dat je mensen met respect behandeld en als jij vriendelijk bent je dat ook vaak terug krijgt. Daarnaast erken ik zeker wel mijn privilege in dit leven en heb ook ik nogveel te leren over dit onderwerp. Als ik zo naar Amerika kijk, kijk ik vol afschuw met wat zwarte mensen daar moeten doormaken (hier in Nederland is het er ook, maar de schaal waarop het in Amerika gebeurt is weerzinwekkend) . We leven verdorie in 2020, hoezo is racisme nog steeds een ding?!?!?

  5. Kimberley

    Geen boekentip, maar wel een boekhandel tip voor volwassenen die graag meer diversiteit willen in de boeken die de kinderen in hun omgeving lezen of middels een kinderboek het gesprek over racisme met kinderen willen aan gaan: Educulture store.
    Een boekenwinkel gericht op (kinder)boeken waarin een grotere culturele en etnische diversiteit te zien en lezen is. Ook boeken over het koloniale verleden van Nederland.
    Gevestigd in Amsterdam Oost en sinds kort hebben zij ook een webshop (www.educulture.store) en zijn ook te vinden op Instagram. De eigenaresse is heel vriendelijk en behulpzaam.

    Andere kinderboeken tip is booksbyani.com.
    Zij verkopen een maandelijkse boekenbox waar een kinderboek in zit en een leuke activiteit.

    • Kimberley

      *schoten me nog wat aanvullingen te binnen*

      De website oneworld.nl is ook een aanrader. Informatieve artikelen over alle soorten actualiteiten mbt racisme, milieu, feminisme, lhbtqi en op een manier die je niet standaard terug ziet in de Nederlandse media. Ik heb er veel van geleerd de afgelopen maanden.

      Podcast: Zarayda podcast – hele fijne, inspirationele podcast over zaken doen, een goede onderneming opzetten en de laatste weken ook sterke podcasts over racisme in NL.

    • Mirte

      Dankjewel voor de tip over de Educulture store, Kimberley!

  6. Steffie

    Bedankt Cynthia! Ik zou je willen aanraden 13th en when they see us te kijken. Beide gemaakt door Ava Duvernay (je kan haar ook weer volgen op IG). 13th is ontzettend informatief en when they see us is een ongelofelijk verhaal wat niet makkelijk is om naar te kijken maar vooral niet makkelijk is geweest om mee te maken en ik denk daarom zo belangrijk om te zien.

    • Emily

      en 13th staat nu ook op YouTube voor degenen die geen Netflix abonnement hebben!