Wat doe je tegen een jetlag?

Als je wel eens lang in het vliegtuig hebt gezeten en naar het oosten of westen hebt gereisd, heb je er vast mee te maken gehad: een jetlag. Je bent moe op de raarste tijdstippen, je hebt honger om drie uur ’s nachts en je ligt uren wakker terwijl je lekker wilt slapen. Kan je een jetlag voorkomen, en als je hem hebt – wat doe je er aan?

Wat is een jetlag?

Een jetlag is een verstoring van je biologische ritme doordat je in een vliegtuig door meerdere tijdzones reist. Stel, je gaat naar New York en het is daar twaalf uur ’s nachts, dan is het in Nederland zes uur ’s ochtends. Het is daar dus zes uur vroeger. Maar als je de andere kant op gaat, bijvoorbeeld naar Bangkok, dan is het daar zeven uur later. Is het zes uur ’s ochtends in Nederland en twaalf uur ’s nachts in New York, dan is het een uur ’s middags in Bangkok.

Als je naar een plek ver weg vliegt, krijg je meteen te maken met dit tijdsverschil. Dit kan problemen opleveren. Met je gevoel van tijd, met je trek in eten, je vermoeidheid. Maar je kan ook minder geconcentreerd zijn, gedesoriënteerd en je kan ook problemen krijgen met je stoelgang.

Een jetlag is erger van west naar oost. Van Amsterdam naar New York heb je in principe minder last van je jetlag dan van New York naar Amsterdam. In het eerste geval is je dag wat langer en ga je gewoon wat eerder naar bed, in het tweede geval is je dag korter.

Hoe voorkom je een jetlag?

Sommige mensen hebben gewoon helemaal geen last van een jetlag. Mazzelaar! Maar je kan vooraf er wel wat aan doen om je jetlag wat minder te maken. Ik ben hier zelf altijd wel een beetje mee bezig, en ik merk een beetje verschil. Maar om nou op vakantie op – ik zeg maar wat – Aruba al rekening te houden met mijn jetlag in Nederland… Meestal doe ik dat niet. Als ik me kan aanpassen in Nederland, gewoon thuis, dan doe ik dat wel.

• Slaap is meestal het grootste probleem bij een jetlag. Je kan dus voor vertrek al je slaaptijden aanpassen. Je kan bijvoorbeeld vier dagen voor een lange vliegreis je slaapritme al wat aanpassen. Als je naar het oosten reist, ga dan elke dag één of twee uur eerder naar bed. Slaap niet langer dan normaal. Ga je naar het westen? Ga dan elke avond een uurtje later naar bed. Zo went je lijf alvast aan een ander slaappatroon.
• Drink kort voor vertrek liever geen koffie of alcohol. Tijdens een lange vlucht verlies je een heleboel vocht en dit wordt alleen maar versterkt door koffie en alcohol. Daarnaast zorgt koffie ervoor dat je minder goed kan slapen. Drink in plaats daarvan lekker vaal water aan boord, dat helpt!
  Probeer ook gezonde, lichte maaltijden te eten. Dan voel je je gewoon fitter, wat helpt bij het ‘herstel’ van je vlucht.
• Stap uitgerust en relaxed het vliegtuig in. Ga geen nachten doorhalen of ’s nachts nog snel je koffer inpakken. Je jetlag is echt minder als je de dagen ervoor normaal slaapt en geen stress hebt.
• Zet zodra je in het vliegtuig stapt je telefoon en horloge alvast op de tijd van bestemming. Kan je alvast een beetje wennen!

Probeer in het vliegtuig geen slaapmiddeltjes te nemen. Dat heeft (vanzelfsprekend) invloed op je slaapritme.

Hoe kom je van je jetlag af?

Yes, je bent op de plek van bestemming! Of je nou naar west of oost bent gereisd, je kan een paar dagen last hebben van je jetlag. Wat je er aan kan doen tijdens je reis om je zo goed mogelijk te voelen en zo min mogelijk last te hebben van je jetlag:

• Zet al je klokken (dus ook op je computer, je tablet, alle apparaten die je mee hebt) op de tijd van je huidige bestemming. Je raakt in de war als je bijvoorbeeld op je laptop nog de tijd van thuis hebt staan. Stop ook met ‘Oh, het is hier nu acht uur ’s avonds maar voor mij is het eigenlijk al één uur ’s nachts’. Je raakt alleen maar in de war. Als je gewoon denkt ‘Oké, het is acht uur,’ dan zal je je ook meer zo voelen.
• Slaap zoveel mogelijk op de normale slaaptijden. Ga niet eerder dan tien uur naar bed en ga er gewoon rond een normale tijd weer uit. Als je niet kan slapen, doe dan wat meditatie-oefeningen, lees een boek (niet op een beeldscherm!), doe yoga – wat voor jou het beste werkt om slaperig te worden. Gebruik een uur voordat je gaat slapen geen laptops, telefoons, televisies of tablets meer, want je melatonine-aanmaak gaat omlaag wanneer je naar een scherm kijkt. Oh, en neem een warm bad of warme douche voor je gaat slapen. Daar word je lekker slaperig van.
• Ben je heeeeeel moe en wil je toch écht even overdag slapen? Ik heb dat als ik een nachtvlucht heb, en dan vooral als die van west naar oost is. Dan slaap ik weinig en ben ik echt kapot als ik thuis kom. Ik mag dan slapen van mezelf, maar alleen twee uur. Niet langer. Ik zet een wekker en sta na twee uur op en ga ik verder met de dag in het ritme van thuis. Dan kan ik ’s avonds goed slapen en ben ik er vrij snel vanaf.
• Zoek het licht op wanneer je wakker bent! Ga naar buiten, het liefst de zon in.
• Probeer zoveel mogelijk in het normale ritme te leven. Ik zorg zelf altijd voor een paar rustige dagen als ik terugkom van een reis, zonder afspraken. Dat is echter ook gevaarlijk, want daardoor ga ik zelf nóg rustiger aan doen waardoor ik minder snel in mijn gewone ritme kom. De middenweg is dus het beste! Wel weer aan de slag moeten, maar niet meteen in de hoogste versnelling.

Een jetlag kan knap lastig zijn, maar als je je aan bovenstaande tips houdt, beperk je hem in ieder geval tot een minimum. Enne, als je er wel last van hebt: probeer er mentaal niet teveel tegen te vechten. Laat het gaan. Je bent moe, je zit niet in het ritme: nou en. Het gaat wel weer voorbij, en ondertussen doe jij je best om zo snel mogelijk van die jetlag af te komen.

Ik hoop dat je voor je volgende lange reis wat aan mijn tips hebt!